Heat Wave Tips: राज्यात सध्या उष्णतेची तीव्र लाट सुरु आहे. रणरणत्या या उन्हात जीवाची लाहीलाही होत आहे. अनेक शहरांमध्ये तापमान 45 अंशांच्या पुढे पोहोचले आहे, त्रासदायक अशा या उन्हात लोक रोजच्या रोज अशा चुका करतात ज्यामुळे त्यांचे शरीर आतून कमजोर होत आहे. सर्वात चिंताजनक बाब ही आहे की, अनेक लोक या उष्णतेच्या लाटेकडे सामान्य उष्णता समजून दुर्लक्ष करतात. यामुळेच अचानक चक्कर येणे, निर्जलीकरण, वाढणारा रक्तदाब आणि उष्माघाताची प्रकरणे झपाट्याने वाढत आहेत. अशात आरोग्याविषयी हलगर्जीपणा जीवावर बेतू शकतो. त्यामुळे रणरणत्या या उन्हात कोणत्या चुका टाळल्या पाहिजे जाणून घेऊया.
तहान लागण्याची वाट पाहू नका
उन्हाळ्यात होणारी सर्वात सामान्य चूक म्हणजे, लोक तहान लागल्यावरच पाणी पितात. वास्तविक पाहता, शरीरातील पाण्याची कमतरता (डिहायड्रेशन) अनेकदा त्याआधीच सुरू होते. तज्ज्ञांच्या मते, उष्णतेच्या लाटेदरम्यान शरीरातील पाणी आणि आवश्यक खनिजे घामाद्वारे सतत कमी होत असतात. जर पाणी, ओआरएस, ताक किंवा लिंबूपाणी यांचे नियमित सेवन केले नाही, तर अशक्तपणा झपाट्याने वाढू शकतो. ऑफिसमध्ये किंवा प्रवासात वारंवार स्वच्छतागृहात जाणे टाळण्यासाठी अनेक लोक कमी पाणी पितात. हीच सवय नंतर डिहायड्रेशनचे एक प्रमुख कारण बनते. त्यामुळे पाण्याचे कमी सेवन न करता भरपूर पाणी प्यावे.
उन्हातून आल्यावर लगेच थंड पाणी पिणे टाळा
सामान्यत: अनेकजण उन्हाळ्यात बाहेरून आल्यावर लगेच फ्रिजमधील खूप थंड पाणी पितात. असं पाणी प्यायल्याने थोडा आराम मिळू शकतो, परंतु ही चांगली सवय नाही. अचानक खूप थंड पाणी प्यायल्याने शरीराच्या तापमानाचा समतोल बिघडू शकतो. त्यामुळे डोकेदुखी, घशाचे त्रास किंवा अशक्तपणा येऊ शकतो. तज्ञांच्या मते, उन्हातून आल्यानंतर काही मिनिटे सामान्य तापमानात थांबावे आणि त्यानंतर सामान्य किंवा थोडे थंड पाणी प्यावे.
दुपारच्या उन्हात बाहेर जाणे टाळा
बरेच लोक दुपारी बाहेर पडतात. मात्र, हे चुकीचे आहे. उष्णतेच्या लाटेदरम्यान, हा छोटासा निष्काळजीपणा अनेकदा जीवघेणा ठरू शकतो. सूर्याची उष्णता दुपारी 12 ते 4 या वेळेत सर्वात प्रभावी असते. या काळात जास्त वेळ उन्हात राहिल्याने शरीराचे तापमान झपाट्याने वाढू शकते. डिलिव्हरी एजंट, मजूर, वाहतूक पोलीस आणि घराबाहेर काम करणाऱ्यांना सर्वाधिक धोका असतो. तज्ञांच्या मते, या काळात जास्त वेळ उन्हात राहिल्याने शरीर थकते आणि त्याचे परिणाम लगेच दिसून येत नाहीत, तर काही तासांनंतरच दिसतात. त्यामुळे शक्य असल्यास दुपारी घराबाहेर पडणे टाळावे.
सतत एसीमध्ये राहणे देखील त्रासदायक
लोक उष्णतेपासून वाचण्यासाठी सतत एसीमध्ये राहत आहेत, पण यामुळे अनेक समस्याही निर्माण होतात. खूप थंड खोलीतून अचानक बाहेरच्या उबदार हवेत गेल्याने शरीराला तापमानाशी जुळवून घेणे कठीण होते. यामुळे डोकेदुखी, थकवा आणि अशक्तपणा येऊ शकतो. शिवाय, जास्त वेळ एसीमध्ये राहिल्याने डिहायड्रेशन (शरीरातील पाण्याची कमतरता) आणि त्वचेचा कोरडेपणा यांसारख्या समस्याही वाढू शकतात.
थकवा जाणवत असेल तर वेळीच उपाय करा
थकवा येणे ही एक सामान्य गोष्ट आहे असे समजून लोक त्याकडे दुर्लक्ष करतात. उष्णतेच्या लाटेदरम्यान सर्वात धोकादायक चूक म्हणजे शरीराच्या सुरुवातीच्या लक्षणांना गांभीर्याने न घेणे. जर तुम्हाला सतत चक्कर येणे, जास्त घाम येणे, उलट्या होणे, डोके जड वाटणे किंवा हृदयाचे ठोके वाढणे यांसारखी लक्षणे जाणवत असतील, तर तो केवळ सामान्य थकवा नसू शकतो. ते उष्णतेमुळे आलेला थकवा (हीट एक्झॉशन) किंवा उष्माघाताचे (हीट स्ट्रोक) लक्षण देखील असू शकते. अशा वेळी विश्रांती, पुरेसे पाणी आणि वैद्यकीय उपचार घेतल्यास मोठ्या समस्या टाळता येतात.
जीवनशैलीत बदल
गेल्या काही वर्षांत भारतात उष्णतेच्या लाटांचे प्रमाण झपाट्याने वाढले आहे. हवामान बदलामुळे उष्णता अधिक काळ टिकणारी आणि तीव्र होत आहे. त्यामुळे उष्णतेची समस्या लक्षात घेत दैनंदिन सवयींमध्येही बदल करावा. पाणी पिण्यापासून ते घराबाहेरील कामांच्या वेळेपर्यंत, लहान-लहान गोष्टींची काळजी येत्या काळात सर्वात मोठे संरक्षण ठरू शकते.
(डिस्क्लेमर : सदरचा लेख हा उपलब्ध स्रोतनुसार आहे. अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)
