Indian Railway: दक्षिण मध्य रेल्वेवर (एससीआर) प्रथमच कवच आवृत्ती ४.० यशस्वीरित्या कार्यान्वित करून भारतीय रेल्वेने रेल्वे सुरक्षेच्या क्षेत्रात एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला आहे. हैदराबाद विभागाच्या मलकाजगिरी-कामारेड्डी विभागातील १०८ किलोमीटरपेक्षा जास्त मार्गावर कवच आवृत्ती ३.२ वरून ४.० मध्ये अद्ययावतीकरण यशस्वीरित्या पूर्ण झाले आहे. सुधारित स्थान अचूकता, मोठ्या यार्डमधील सुधारित सिग्नल माहिती, स्टेशन-टू-स्टेशन ओएफएस इंटरफेस आणि थेट इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग इंटरफेस यामुळे सुरक्षा आणि विश्वसनीयता वाढत आहे.
सुधारित कवच ४.० सुरक्षा प्रणाली
दक्षिण मध्य रेल्वेवरील १,४६५ मार्ग किलोमीटरवर कवच आवृत्ती ३.२ च्या यशस्वी संचालनातून मिळालेल्या अनुभवाच्या आधारावर, नवीनतम आवृत्तीमध्ये आणखी तांत्रिक सुधारणा समाविष्ट केल्या आहेत. कवच ४.० वर्धित सुरक्षा, प्रगत तंत्रज्ञान, उच्च विश्वसनीयता आणि सुरक्षित रेल्वे संचालन प्रदान करते. संपूर्ण भारतीय रेल्वेमध्ये याची मोठ्या प्रमाणावर अंमलबजावणी करण्याची योजना आहे.
रेल्वे कवच ४.० मधील प्रगत सुरक्षा वैशिष्ट्ये
कवच आवृत्ती ४.० विकसित आणि चाचणी केली गेली आहे आणि आता भारतीय रेल्वेद्वारे स्वयंचलित रेल्वे संरक्षण (ATP) प्रणाली म्हणून वापरली जात आहे. नवीनतम आवृत्तीमध्ये भारतीय रेल्वे नेटवर्कच्या विविध परिचालन आणि तांत्रिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक असलेल्या महत्त्वपूर्ण सुधारणा समाविष्ट आहेत.
कवच ४.० मधील या प्रमुख गोष्टीं
स्थानाची वाढलेली अचूकता, ज्यामुळे रेल्वेचे अधिक अचूक स्थान निश्चित करणे शक्य होते. मोठ्या यार्डमधील सिग्नलिंग पैलूंबद्दल अधिक चांगली माहिती, ज्यामुळे रेल्वे संचालनादरम्यान परिस्थितीची जाणीव वाढते. सुधारित संवाद आणि प्रणाली एकीकरणासाठी ऑप्टिकल फायबर केबल (OFC) द्वारे स्टेशन-टू-स्टेशन कवच इंटरफेस, विद्यमान इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग प्रणालींशी थेट इंटरफेस, ज्यामुळे विद्यमान सिग्नलिंग पायाभूत सुविधांशी उत्तम एकीकरण शक्य होते. या सुधारणांमुळे कवच ४.० हे देशाच्या स्वदेशी स्वयंचलित ट्रेन संरक्षण तंत्रज्ञानातील एक महत्त्वपूर्ण प्रगती ठरते आणि संपूर्ण भारतीय रेल्वेमध्ये त्याच्या व्यापक वापरासाठी एक मजबूत तांत्रिक पाया प्रदान करते.
स्वदेशी कवचद्वारे ट्रेनची सुरक्षा सुधारणे
कवच ही एक स्वदेशी बनावटीची स्वयंचलित ट्रेन संरक्षण प्रणाली आहे, जी परिचालन सुरक्षा वाढवण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे. ही प्रणाली लोको पायलट्सना ट्रेन निर्धारित वेगमर्यादेत ठेवण्यास मदत करते आणि जर लोको पायलट तसे करण्यास अयशस्वी ठरला, तर आवश्यकतेनुसार आपोआप ब्रेक लावू शकते.
कवच हे धोक्याच्या वेळी सिग्नल ओलांडणे (SPAD) टाळण्यासाठी, गंभीर परिस्थितीत ट्रेनचा वेग नियंत्रित करण्यासाठी आणि टक्कर होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी तयार केले आहे. ही प्रणाली प्रतिकूल हवामानाच्या परिस्थितीतही सुरक्षित ट्रेन संचालनास मदत करते. अत्यंत तंत्रज्ञान-केंद्रित सुरक्षा प्रणाली असल्याने, कवचला सर्वोच्च स्तरावरील सुरक्षा प्रमाणपत्र, सेफ्टी इंटिग्रिटी लेव्हल-४ (SIL-4) आवश्यक आहे.
कवच तैनातीसाठी व्यापक पायाभूत सुविधांची आवश्यकता लागते. कवच प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीमध्ये रेल्वेच्या विविध विभागांमध्ये अनेक तांत्रिक आणि दळणवळण घटकांची तैनाती करणे समाविष्ट आहे. यामध्ये खालील बाबींचा समावेश आहे:
‘स्टेशन कवच’ची स्थापना
- संपूर्ण रेल्वे मार्गावर RFID टॅगची स्थापना.
- संपूर्ण विभागात दूरसंचार टॉवरची स्थापना.
- रेल्वे रुळांच्या बाजूने ऑप्टिकल फायबर केबल्स टाकणे.
- भारतीय रेल्वेच्या कार्यरत लोकोमोटिव्हवर ‘लोको कवच’ची तरतूद.
- दक्षिण मध्य रेल्वेवर ‘कवच ४.०’ चे यशस्वी संचालन हे स्वदेशी रेल्वे सुरक्षा तंत्रज्ञान मजबूत करण्याच्या आणि संपूर्ण भारतीय रेल्वे नेटवर्कमध्ये प्रगत स्वयंचलित रेल्वे संरक्षण (Automatic Train Protection) क्षमतांचा विस्तार करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.
