US Iran War: इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांनी सांगितले आहे की, ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) या महत्त्वाच्या जलमार्गाबाबत ओमानसोबत सुरू असलेली चर्चा आता “अंतिम टप्प्यात” आली आहे; त्याच वेळी तेहरानचा असा आग्रह आहे की, हा जलमार्ग पुन्हा कधीही युद्धापूर्वीच्या स्थितीत परतणार नाही. रविवारी ‘टेलिग्राम’वर केलेल्या एका पोस्टमध्ये अब्बास अरागची यांनी सांगितले की, मंत्रिमंडळासमोर सादर केलेल्या अहवालात त्यांनी तेहरान आणि मस्कत यांच्यातील वाटाघाटी “अंतिम स्वरूप घेण्याच्या मार्गावर” असल्याचे स्पष्ट केले.
नवीन सागरी मार्गावर चर्चा
परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघाई यांनी सांगितले की, तेहरान आणि मस्कत हे होर्मुझमधून जाणाऱ्या एका नवीन सागरी मार्गाबाबत-जो सध्याच्या मार्गांपेक्षा वेगळा असेल या मार्गाबाबत करार करण्याच्या अगदी जवळ पोहोचले आहेत. “आम्ही आता अशा मार्गाबाबत सहमती साधणार आहोत, जो दोन्ही बाजूंना मान्य असेल, तो उत्तर किंवा दक्षिण मार्ग नसेल. परंतु तो दोन्ही बाजूंच्या सार्वभौम अधिकारांचा आदर करणारा आणि आमच्या राष्ट्रीय हितांचे व सुरक्षेचे रक्षण करणारा असेल,” असे बघाई यांनी सरकारी दूरचित्रवाणीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितले.
मस्कतने या प्रकरणावर प्रतिक्रिया दिली नाही
इराण आणि ओमान या दोन्ही देशांची प्रादेशिक जलसीमा होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला लागून आहे. हा एक अत्यंत महत्त्वाचा जलमार्ग आहे, ज्यातून जागतिक तेल वापरापैकी सुमारे २० टक्के तेलाची वाहतूक केली जाते. नवीन मार्गाचा तपशील अद्याप स्पष्ट झालेला नाही, परंतु युद्ध सुरू झाल्यापासून इराणचे या सामुद्रधुनीवर प्रभावी नियंत्रण राहिले आहे. २८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम नष्ट करण्याच्या, अणुशस्त्रांची निर्मिती रोखण्याच्या आणि मित्र सशस्त्र गटांना मिळणारा पाठिंबा तोडण्याच्या उद्देशाने हल्ले केले होते.
होर्मुझमधील जहाज वाहतुकीच्या मार्गांवरून झालेल्या वादामुळे जूनमधील युद्धविराम काही आठवड्यांतच मोडला आणि जुलैमध्ये पुन्हा संघर्ष सुरू झाला. बघाई यांनी यापूर्वी म्हटले होते की, “इराण आणि ओमान यांच्यात नवीन मार्गाबाबत होणाऱ्या सहमतीचा, होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा उघडली जाईल की बंद राहील, याच्याशी काहीही संबंध नाही.” इराणच्या ‘फार्स’ (Fars) या वृत्तसंस्थेनुसार, त्यांनी या बंदीसाठी अमेरिकेला जबाबदार धरले आणि वॉशिंग्टनने आपल्या वचनबद्धतेचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला. “अमेरिकेने आपल्या वचनबद्धतेचे उल्लंघन केल्यामुळे, इराणची नौदल नाकेबंदी केल्यामुळे आणि या काळात ‘इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ इराण’विरुद्ध घेतलेल्या सर्व शत्रुत्वाच्या भूमिकेमुळे ही सामुद्रधुनी बंद करण्यात आली होती,” असे ते म्हणाले.
इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी रविवारी सांगितले की, अमेरिकेसोबतचा सामंजस्य करार (MoU) हा तेहरानच्या भविष्यातील परराष्ट्र संबंधांचा “पाया” ठरेल. “शत्रूने स्वाक्षरी केलेल्या कराराचे पालन करावे यासाठी आपण प्रयत्न केले पाहिजेत. या सामंजस्य करारामुळे (memorandum) आपल्या देशाची, या क्षेत्राची आणि आपल्या मित्रराष्ट्रांची सुरक्षा अधिक बळकट होईल,” असे पेझेश्कियान यांनी ‘एक्स’ (X) वर म्हटले आहे. असे वृत्त अल जंजिराने दिले आहे.
